iNet.mn дагах

Эрдэнэтийн цагаан тоосонд баяртай гэж хэлэх өдөр ойртжээ

Хавар, намрын салхитай өдрүүдэд Эрдэнэт хот орчимд цагаан тоос дэгдсэн байхтай олонтаа таарч байв. Үйлдвэрийн хот болохоор хүдэр олборлосон шороон овоолгоос тоос босдог байх гэж боддог байлаа. Үе үехэн салхиар “сэрдэг” тэрхүү цагаан тоос хаанаас гардаг, хүний эрүүл мэндэд, байгаль орчинд, мал амьтанд үнэхээр хор хөнөөл учруулдаг уу гэсэн асуултад хариулт авахыг зорилоо. Сүүлийн жилүүдэд цаг агаарын өөрчлөлтөөс шалтгаалж цагаан тоос зөвхөн хавар, намрын салхи ихтэй улиралд биш зун, өвөл ч дэгддэг болсон талаар Эрдэнэт хотынхон ярих болсон. Аймгийн холбогдох төрийн байгууллага болон Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн цагаан тоосыг дарах чиглэлээр Дэд хөтөлбөр боловсруулан ИТХ-аар батлуулжээ. Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэр баяжуулах технологиор хүдрээс зэс молибден гарган авч олборлодог. Олборлосон хүдрээс 2 хувийг метал хэлбэрээр ялган аваад үлдсэн 98 хувийг өөрсдийнх нь тогтсон нэршлээр Хаягдлын аж ахуй руу илгээдэг ажээ. Булинга буюу хатуу шингэн хэлбэрийн нийлмэлийг тусгай талбайд хуримтуулдгаас цагаан тоосны үүсэл эхэлнэ.
Үйлдвэр тэртээ 40 жилийн өмнө тухайн үеийн Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдийн зураг төслөөр барьж ашиглалтад оруулахдаа л Хаягдлын аж ахуй гэх нэршил тогтжээ. Угтаа бол Ашигт малтмалын хуулиар Үүсмэл орд гэж нэрлэх учиртай юм билээ.  Булингыг хаягдлын талбайд асгаад усыг нь 90 хүртэл хувиар шүүн авч үйлдвэрлэлийн хэрэгцээнд эргээд ашигладаг. Ингээд таван шат дамжлагаар буталж, нунтагласан хүдэр хатахаар салхитай үед цагаан тоос босдог юм байна. Уул уурхайн мэргжилтнүүдийн ярианаас үзвэл цагаан тоос босоод байгаа нарийн шороог кварцын элс гэж нэрлэдэг. Үйлдвэр ажиллаж эхэлснээс хойшхи 40 жилийн хугацаанд 800 гаруй сая тонн кварцын элс хуримтлагдсан гэсэн үг. Хаягдлын аж ахуй буюу үүсмэл ордын хуримтлал нэмэгдэж өндөрсөхийн хэрээр цагаан тоос босох давтамж нэмэгдэх болсон гэдгийг Эрдэнэт үйлдвэрийн Баяжуулах үйлдвэрийн дарга М.Отгон хэллээ.
Өнөөлдрийн байдлаар цагаан тоос босдог эх үүсвэрийн 70 хувийг дарж чаджээ. ИТХ-аас баталсан дэд хөтөлбөрийн хүрээнд энэ онд 80 хувь дарах зорилт дэвшүүлсэн ч 100 хувь дарахаар ажиллаж байгааг Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч бөгөөд ерөнхий инженер Т.Батмөнх ярилаа. Хүмүүсийн санааг зовоогоод байгаа цагаан тоосыг технологийн хувьд гурван аргаар дарж байгаа юм байна. Нэгд, булингыг дарагч бодистой барьцалдуулах замаар дэгдэмхий чанарыг нь багасгадаг ажээ. Хоёрт, тоос дарагч бодисыг устай холих аргыг нэвтрүүлжээ. Энэхүү технологиор цагаан тоос дарахын тулд тусгай техник захиалсан гэдгийг албаны хүмүүс хэллээ. Гуравт, үйлдвэрлэлийн технологийн аргаар хаягдлын талбайг усалж байна. Эдгээр аргуудыг нэвтрүүлснээр цагаан тоос дэгддэг 800 га талбайн 560-ыг дарж чаджээ.
Цагаан тоосыг бүрэн дарах эдгээр зорилтод эргэлзэх хүн мэр сэр байхыг үгүйсгэх аргагүй. Гэхдээ бодитой судалгаа, зорилт, хэрэгжүүлж байгаа алхмуудаас нь харахад цагаан тоосонд баяртай гэж хэлэх өдөр ойртжээ. Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн энэ жил Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн асуудал харицсан хэлтэс шинээр байгуулсан байна. Үүнээс гадна цагаан тоос дарах алба хэмээх шинэ нэгж байгуулж хүн хүч, тоног төхөөрөмжөөр хангах тал дээр онцгой анхаарч байгааг хэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар Цагаан тоос дарах албанд 1.3 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийгээд байгаа тухай Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн хэлтсийн дарга О.Эрдэнэтуяа ярилаа. Энэхүү хөрөнгийг тоос дарахад шаардлагатай бодис худалдан авах, тоног төхөөрөмжөөр хангахад зарцуулжээ.
Цагаан тоос хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлсэн үү гэдэг асуулт зүй ёсоор гарна. Нүдээр харахад энэ нарийн тоос уушгийг баллаж байгаа даа гэх бодол хэнд ч төрөх байх. Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн 2006 оноос эхлэн аймгийн холбогдох төрийн байгууллагуудтай хамтран нөлөөллийн бүсэд амьдарч байгаа хүмүүсийг хамруулсан 12 удаагийн үзлэг, шинжилгээ хийжээ. Ингэхэд цахиурын давхар ислээс шалтгаалсан уушги тоосчих өвчний тохиолдол илрээгүй гэж Эрдэнэт үйлдвэрийн эмнэлэг сувилал цогцолборын үйл ажиллагаа хариуцсан орлогч, их эмч Ж.Ганчимэг хэллээ. Шинжилгээг энэ нутагт дунджаар 28.6 жил амьдарсан хүмүүсийн хамруулсан гэдгийг тодотгосон. Товчхондоо бол цагаан тоос хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлсэн гэх үндэслэл өнөөдрийг хүртэл тогтоогдоогүй ажээ. Гэхдээ шинжилгээгээр гарсан үр дүнд сэтгэл ханаад суух биш Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төвд хандаж нарийн шинжилгээ, дүгнэлт гаргуулахаар албан ёсоор хандаад байгаа юм байна.
Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүд үйлдвэрийг анх байгуулах, төлөвлөхдөө хаягдлаас босох цагаан тоосыг хэрхэн дарах талаар тооцоолол хийгээгүй байдаг. Нэмэлт хайгуулын үр дүнд Эрдэнэт үйлдвэр дахиад 60 жил ажиллах боломж бүрдсэн талаар Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн өнгөрсөн онд хэлж байсан. Энэ ажлын хүрээнд Баяжуулах үйлдвэрийн ТЭЗҮ-г шинээр хийж байгаа бөгөөд хаягдлын асуудлыг хамгийн орчин үеийн технологиор шийдэхээр зорьж байгааг Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч, ерөнхий инженер Т.Батмөнх хэллээ. Ямартай ч Эрдэнэт хотынхны санааг зовоосон цагаан тоосны дэгдэлтийг ирэх жил гэхэд бүрэн дарахаар ажиллаж эхэлжээ. Ажил саадгүй энэ эрчээрээ урагшилбал цагаан тоосонд баяртай гэж хэлэх өдөр ойрхон болжээ.скачать dle 12.0

Наадмаар амрах өдрүүд

Өнөөдөр, 12:26

Бага насны хүүхдээ машин дотор харах хүнгүйгээр орхихгүй байхыг анхааруулж байна!

Өнөөдөр, 12:21

Ерөнхий сайд мэргэжлийн боловсрол, сургалтын байгууллагын багш нартай уулзана

Өнөөдөр, 12:19

Ухаалаг гар утсыг удаан хугацаанд хэрэглэх нь хялар нүдтэй болоход хүргэж болзошгүй

Өнөөдөр, 12:14

Онцгой байдлын ерөнхий газрыг Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнав

Өнөөдөр, 12:08

Онцгой байдлын алба хаагчид 17 мянган хүний амийг авран хамгаалжээ

Өнөөдөр, 12:06

Шинэ Зеландын найруулагч Тим Коддингтонд кино төсөлд хамтрах санал тавив

Өнөөдөр, 12:04

Л.Оюун-Эрдэнэ: Ш.Батхүүгийн 52 тэрбум төгрөгийн хөрөнгийг битүүмжилсэн

Өнөөдөр, 12:03

#70_АГШИН_70_ТҮҮХ_УРАЛДААН / ТААВАРТ УРАЛДААНЫ ЗУРАГ- 57

Өчигдөр, 18:37

Рианна ээж болохыг хүсч байна гэв

Өчигдөр, 13:41

Манай улсад өнөөдөр дөрвөн тахь тээвэрлэн авчирч байна

Өчигдөр, 13:32

Монгол офицер Нансон хотын хүндэт иргэн болжээ

Өчигдөр, 13:30

Нэг өдөр гурван иргэн голын усанд осолджээ

Өчигдөр, 11:23

Афганистанд энхийг сахиулсан монгол дайчдыг шагналаа

Өчигдөр, 11:15

БНХАУ, АНУ-ын удирдагчид утсаар ярьжээ

Өчигдөр, 11:11

“Korean Air” B787 загварын 30 нисэх онгоц худалдан авна

Өчигдөр, 11:10

Азийн буддистуудын энхтайваны бага хурал Улаанбаатарт болно

Өчигдөр, 11:09

МУГЖ Д.Алтанхуяг: Монголын үндэсний балетын сургуулиа дэлхийн тавцанд хүргэхийн төлөө ажиллана

18/06/2019, 12:23

Дэлхийн өвд бүртгэлтэй өвсөн гүүр

18/06/2019, 10:27

Дэлхийн II дайны үеийн дурлалт хос 75 жилийн дараа уулзжээ

18/06/2019, 10:22

Таван хүн амиа алдсан ноцтой осол гарчээ

18/06/2019, 10:11

Японд ажиллах залуусыг аравдугаар сард сонгон шалгаруулна

18/06/2019, 10:06

Монголчуудын худалдан авах чадвар БНАСАУ-тай адил байна

18/06/2019, 09:55

УИХ-ын гишүүн С.Жавхлан хуулийн төсөл өргөн барилаа

18/06/2019, 09:53

“Улаанбаатар дулааны шугам сүлжээ” ТӨХК шүүхийн шийдвэрийг үл тоож байна

18/06/2019, 09:51

ЭЕШ-ЫГ ДҮГНЭХ ШИЛЭН ТЕХНОЛОГИ АМЖИЛТТАЙ БОЛЛОО

18/06/2019, 09:46

#70_АГШИН_70_ТҮҮХ_УРАЛДААН / ТААВАРТ УРАЛДААНЫ ЗУРАГ- 54

18/06/2019, 09:41

#70_АГШИН_70_ТҮҮХ_УРАЛДААН / ТААВАРТ УРАЛДААНЫ ЗУРАГ- 55

18/06/2019, 09:40

Владимир Путин: ОХУ болон Украины харилцааг сэргээх ямар ч боломжгүй

18/06/2019, 09:35

Эрүүл шүд-Эрүүл хүүхэд үндэсний хөтөлбөр 2019.06.17-ны өдрийн байдлаар 43165 хүүхэд хамрагдаад байна

18/06/2019, 09:32

9/10/2018, 12:01

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

26/09/2018, 10:41

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

"Улаанбаатар төмөр зам"- ын гэрэл зургийн уралдааны шилдгүүд тодорлоо

6/06/2019, 14:39

МГЗНХ-ноос зохион байгуулсан орон нутгийн гэрэл зурагчиддаа зориулсан сургалт амжилттай боллоо

16/05/2019, 11:01

Азийн Ардын урлагийн их наадам эхэллээ

13/06/2019, 11:32

ЦАГИЙН САЛХИ СЭВЭЛЗҮҮЛСЭН "ЦАГИЙН ЗӨРҮҮ" ФОРУМ

17/04/2019, 12:19

АН-ынхан шаардлагаа гардуулж өгснөөр жагсаалаа ӨНДӨРЛҮҮЛЛЭЭ

5/04/2019, 16:52

“Талын салхи-2019” олон улсын мото наадам эхэллээ

10/06/2019, 09:35

Хаврын баяр наурызаар гал, нар, ураг төрлөө дээдэлдэг

22/03/2019, 16:20

?.???????? ?????? ?????? ??????? ??????????? ???-?? ?????? ?????? ???????

21/09/2018, 13:45

Төрийн дуулал зохиогчдын “Төрсөн өдөр” тэмдэглэнэ

12/04/2019, 14:57

"Монголыг чиглэсэн 100 мянган жуулчин агаарын тээврээс болж аяллаа цуцалдаг"

22/04/2019, 15:55

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

Гамшиг осол тохиолдсон үед Ард иргэдийн ирэх “Түр Цугаларах Талбай”-д

25/04/2019, 16:13

Гэр бүлийн үнэ цэнийг мэдрүүлсэн урлан

26/02/2019, 16:04

9/10/2018, 12:01

Гайхамшигт Антрактид Девен Строссын нүдээр

21/02/2019, 10:18

УИХ-ын даргаар Г.Занданшатарыг сонголоо

1/02/2019, 17:51

Гэр бүлийн үнэ цэнийг мэдрүүлсэн урлан

26/02/2019, 16:04

Уран уургач, бугуйлчдын тэмцээнээс....

27/02/2019, 17:25

????? ????????? SpaceX ????????? ????? ??????? ?????

19/09/2018, 11:38

“Бөмбөгөр ногоон театр” баримтат гэрэл зургийн цомгийн нээлт боллоо

6/03/2019, 17:19

“ХӨХ СУВД – 2019”

4/03/2019, 12:52

Азийн Ардын урлагийн их наадам эхэллээ

13/06/2019, 11:32

??? ??????? ????????? ???? ?????? ????????? ?????? ??????? ???

19/09/2018, 14:37

26/09/2018, 10:41

Өнөөдөр орон даяар гамшгийн аюулыг зарлан мэдээлэх дохио дуугарна

21/03/2019, 12:35

Хөдөлмөрийн баатар, Ардын уран зохиолч Б.Лхагвасүрэнг сүүлчийн замд нь үдлээ

11/02/2019, 09:54

УНТЭ элэг шилжүүлэн суулгах 68 дахь хагалгаагаа амжилттай хийжээ

12/03/2019, 10:23

Бэлтгэл хошууч генерал Б.Баярмагнай: Медальон дурсгах нь цэргийн салбарт ихээхэн хөгжсөн соёл

15/03/2019, 12:37

Хэвлэл мэдээллийн салбарын гэрэл зурагчид үзэсгэлэнгээ нээв

25/03/2019, 09:25

ХҮНДИЙН ӨРГӨЛТИЙН 2019 ОНЫ ЗАЛУУЧУУДЫН УЛСЫН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН

8/04/2019, 13:24

Монгол, Их Британи улсын далбаатай галт тэрэг аялалд гарав

19/02/2019, 15:55

Автобусанд цахим картаар зорчоогүй иргэнийг 10, мөнгө авсан жолоочийг 25 мянган төгрөгөөр торгоно

27/01/2019, 15:43

Мах бэлтгэл, арьс ширнийхэн технологи дамжуулах сургалтанд хамрагдаж байна

12/03/2019, 10:05